Introductie: stress fractuur van de voet
Een stress fractuur ontstaat door repetitieve submaximale belasting die de botremodellering overtreft (cumulatief microtrauma), zonder acuut trauma. In de voet zijn de metatarsalia, met name de tweede en derde, het meest frequent aangedaan.
Risicofactoren
- Snelle toename van trainingsintensiteit of -volume
- Verandering van ondergrond of schoeisel
- Verminderde botdichtheid (o.a. bij relative energy deficiency in sport / RED-S, female athlete triad)
- Biomechanische factoren (afwijkende voetstatiek, beenlengteverschil)
Risicostratificatie naar locatie
- Laag risico: metatarsale schacht (met name 2e-4e)
- Hoog risico op vertraagde genezing/non-union: os naviculare, basis 5e metatarsale (Jones-fractuur), mediale malleolus
Stepped care bij stress fractuur
Stap 1: Conservatieve behandeling (laag-risicolocaties)
Doel
Adequate botgenezing faciliteren en heldere, geleidelijke terugkeer naar belasting.
Behandeling
- Activiteitmodificatie/relatieve rust; cross-training zonder axiale belasting (zwemmen, fietsen)
- Gemonitorde, geleidelijke belastingopbouw (graded loading protocol)
- Evaluatie van trainingsopbouw, schoeisel en ondergrond
- Aandacht voor voeding (calcium, vitamine D) en energiebeschikbaarheid, met name bij (jonge) vrouwelijke sporters
Stap 2: Opschalen bij hoog-risicolocatie of onvoldoende herstel
- Immobilisatie (walker of gips) en volledige ontlasting bij hoog-risicolocaties
- Beeldvorming ter bevestiging en follow-up: MRI heeft de hoogste sensitiviteit, röntgen kan in vroege fase vals-negatief zijn
- Screening op onderliggende factoren (botdichtheid, energiebeschikbaarheid) bij recidiverende stress fracturen
Stap 3: Operatieve interventie
Chirurgische fixatie is geïndiceerd bij hoog-risicolocaties met vertraagde genezing of non-union (bijvoorbeeld een Jones-fractuur bij sporters met hoge functionele eisen), of bij persisterende non-union na adequaat conservatief beleid.
Algemene overwegingen
- Risicostratificatie naar locatie is bepalend voor de behandelintensiteit
- Te vroege hervatting van belasting is de belangrijkste risicofactor voor recidief of vertraagde genezing
- Bij recidiverende stress fracturen: screening op systemische risicofactoren
Gebruikte literatuur en bronnen
- Kaeding, C. C., & Miller, T. (2013). The comprehensive description of stress fractures: a new classification system.
- Mountjoy, M., et al. (2018). IOC consensus statement on relative energy deficiency in sport (RED-S).