Behandelprotocol

Stugge verbinding achtervoet

(Tarsale coalitie)

Complex / verdiepend leesbaar

Introductie: stugge verbinding van de achtervoet

Een tarsale coalitie is een aangeboren (congenitale) verbinding tussen twee of meer botten van de achtervoet. Deze verbinding kan bestaan uit bot, kraakbeen of bindweefsel en leidt tot een verminderde of afwezige beweeglijkheid tussen de betrokken botten. Hoewel de afwijking al bij de geboorte aanwezig is, ontstaan klachten vaak pas later in de kinder- of adolescentieleeftijd, wanneer de coalitie progressief verstijft.

Binnen dit protocol staat centraal dat:

tarsale coalitie een structurele aandoening is, geen overbelasting;
klachten ontstaan door verminderde beweeglijkheid en secundaire compensatie;
conservatieve behandeling gericht is op symptoommanagement en functie, niet op herstel van mobiliteit.

Terminologie en begripsafbakening

Definitie

Tarsale coalitie: een abnormale verbinding tussen twee of meer tarsale botten, leidend tot beperking van beweging in de achtervoet.

Meest voorkomende vormen

Talocalcaneaire coalitie
Calcaneonaviculaire coalitie

Type verbinding

Fibreus
Kraakbenig
Ossaal (benig)

Belangrijk onderscheid

De coalitie zelf is structureel en niet omkeerbaar.
De klachten worden bepaald door:

mate van stijfheid;
leeftijd en activiteitsniveau;
secundaire overbelasting van omliggende structuren.

Anatomie en biomechanische consequenties

De achtervoet (subtalaire en midtarsale gewrichten) is essentieel voor:

adaptatie aan ondergrond;
schokabsorptie;
rotatie tussen onderbeen en voet.

Biomechanische gevolgen van een coalitie

Beperkte of afwezige subtalaire beweging.
Verminderde pronatie/supinatie.
Toegenomen belasting op:

enkelgewricht;
midvoet;
peroneuspezen;
knie en onderbeen.

Typisch patroon

Rigide platvoet (vooral bij talocalcaneaire coalitie).
Afwezige inversie bij hielheffing.
Compensatoire eversie of externe rotatie hoger in de keten.

Klinisch beeld

Klachten

Pijn in de achtervoet of enkel.
Vermoeidheid bij lopen of sporten.
Regelmatige enkelverzwikkingen.
Stijf gevoel in de voet.
Soms uitstraling naar kuit of knie.

Presentatie

Vaak bij kinderen of adolescenten.
Toename van klachten bij groei, sport of hogere belasting.
Soms pas ontdekt na herhaald trauma of “onverklaarbare” enkelklachten.

Diagnostiek

Klinisch onderzoek

Beperkte of afwezige subtalaire beweging.
Rigide platvoetstand.
Verminderde inversie bij hielheffing.
Drukpijn in achtervoetregio.

Beeldvorming

Röntgenonderzoek: eerste stap.
CT-scan: gouden standaard voor exacte lokalisatie en type coalitie.
MRI: bij kraakbenige/fibreuze coalities en bij verdenking op omliggende irritatie.

Visie op behandeling

Tarsale coalitie is een structurele aandoening. De behandeling richt zich op:

klachtenreductie;
optimaliseren van functie;
beperken van secundaire overbelasting;
begeleiden van belasting en verwachtingen.

Oefentherapie is ondersteunend, maar herstelt de beweeglijkheid van de coalitie niet.

Stepped care: gefaseerde behandelstrategie

Stap 1: Conservatieve behandeling

Doel

Verminderen van pijn en overbelasting.
Verbeteren van functionele belastbaarheid.

Interventies

Educatie over aard van de aandoening.
Belastingsmanagement.
Schoenadvies en demping.
Eventueel steunzolen ter ontlasting.

Oefentherapie

Krachttraining van onderbeen- en voetmusculatuur.
Verbeteren van proximale stabiliteit.
Geen agressieve mobilisaties van de achtervoet.

Stap 2: Opschalen bij persisterende klachten

Indicaties

Aanhoudende pijn.
Beperkingen in dagelijks functioneren of sport.
Recidiverende enkelverzwikkingen.

Acties

Overleg met huisarts of specialist.
Optimaliseren conservatief beleid.
Beeldvorming heroverwegen.

Stap 3: Operatieve behandeling