Introductie: hallux rigidus
Hallux rigidus betreft degeneratieve artrose van het eerste metatarsofalangeale (MTP1-)gewricht, gekenmerkt door progressief verlies van met name dorsaalflexie. Dit resulteert in pijnlijke beperking van de afzet ("push-off") tijdens de gangcyclus.
Classificatie (Coughlin & Shurnas)
- Graad 0-1: lichte beperking van ROM, minimale radiologische veranderingen
- Graad 2: matige ROM-beperking, dorsale osteofytvorming
- Graad 3: ernstige ROM-beperking, uitgebreide gewrichtsspleetversmalling
- Graad 4: stijf gewricht met uitgesproken artrose
Stepped care bij hallux rigidus
Stap 1: Conservatieve behandeling
Doel
Reduceren van pijnlijke belasting van het MTP1-gewricht tijdens de afzet.
Behandeling
- Schoeiseladvies: rocker-sole (afwikkelzool) en stugge zoolversterking om MTP1-beweging te reduceren, brede neus
- Carbon-inleg of Morton's extension ter beperking van dorsaalflexie
- Mobiliserende en krachtoefeningen binnen pijngrenzen
Stap 2: Opschalen bij onvoldoende effect
- Intra-articulaire corticosteroïdinjectie
- Intensievere functionele training en aanpassing van orthese
Stap 3: Operatieve interventie
Bij milde tot matige gradaties (0-2) is cheilectomie (verwijderen van dorsale osteofyten) een effectieve joint-preserving optie. Bij ernstige artrose (graad 3-4) geldt artrodese van het MTP1-gewricht als gouden standaard; een gewrichtsvervangende prothese is een alternatief bij patiënten met lagere functionele eisen.
Algemene overwegingen
- Behandelkeuze is sterk afhankelijk van de gradatie volgens Coughlin & Shurnas
- Schoeiselaanpassing (rocker-sole) is vaak effectief en dient als eerste stap altijd te worden overwogen
Gebruikte literatuur en bronnen
- Coughlin, M. J., & Shurnas, P. S. (2003). Hallux rigidus: grading and long-term results of operative treatment.
- Deland, J. T., & Williams, B. R. (2012). Surgical management of hallux rigidus.