Introductie: overlapping toe deformity ("ruiterteen")
De term "ruiterteen" omvat verschillende presentaties van een over- of onderliggende teen. Meest frequent betreft het de vijfde teen (digitus quintus varus), doorgaans congenitaal, met een adductie- en supinatiecontractuur. Daarnaast kan een verworven overlap van de tweede teen ontstaan (crossover toe), meestal secundair aan progressieve hallux valgus (waarbij de hallux de tweede teen dorsaal wegdrukt) of aan MTP2-instabiliteit (predislocatiesyndroom van het tweede MTP-gewricht).
Differentiatie naar oorzaak
- Congenitale digitus quintus varus: aangeboren, vaak bilateraal
- Verworven crossover toe: secundair aan hallux valgus of plantaire plaatscheur/instabiliteit van MTP2
Stepped care bij ruiterteen
Stap 1: Conservatieve behandeling
Doel
Drukontlasting en, waar mogelijk, verbetering van de stand.
Behandeling
- Bij congenitale vorm op jonge leeftijd: taping/spalken kan effectief zijn
- Bij verworven vorm: aanpak van de onderliggende oorzaak (hallux valgus-behandeling, of stabiliserende taping bij MTP2-instabiliteit)
- Schoeiseladvies: ruime teenbox
Stap 2: Opschalen bij onvoldoende effect
- Op maat gemaakte correctie-orthese
- Corticosteroïdinjectie bij MTP-synovitis (predislocatiesyndroom)
Stap 3: Operatieve interventie
Chirurgische correctie bestaat afhankelijk van de oorzaak uit weke-delen release, pees-transfer, of osteotomie. Bij een crossover toe secundair aan hallux valgus wordt de correctie doorgaans gecombineerd met chirurgische behandeling van de onderliggende hallux valgus.
Algemene overwegingen
- Bij de verworven vorm is behandeling van de onderliggende oorzaak essentieel voor een duurzaam resultaat
- Vroege interventie bij kinderen met de congenitale vorm kan operatief ingrijpen op latere leeftijd voorkomen
Gebruikte literatuur en bronnen
- Coughlin, M. J. (2000). Crossover second toe deformity.
- Myerson, M. S., & Jung, H. G. (2005). The role of toe flexor-to-extensor transfer in correcting metatarsophalangeal joint instability.