Introductie: pes planus
Pes planus (platvoet) wordt gekenmerkt door een verlaagde of afwezige mediale longitudinale voetboog. Onderscheiden wordt de flexibele, vaak asymptomatische vorm (fysiologisch, veel voorkomend bij kinderen en volwassenen zonder klachten) en de verworven vorm (adult acquired flatfoot), doorgaans secundair aan tibialis posterior tendinopathie/dysfunctie (zie separaat protocol).
Klinische beoordeling
- Jack's test / toe raise test ter beoordeling van flexibiliteit van de voetboog
- Beoordeling van voetstatiek in stand en tijdens gang
- Uitsluiten van onderliggende tibialis posterior disfunctie ("too many toes" sign, single-leg heel raise)
Stepped care bij pes planus
De behandeling is primair conservatief en gericht op symptomatische, niet per se structurele, correctie.
Stap 1: Conservatieve behandeling
Doel
Versterken van de intrinsieke voetmusculatuur en tibialis posterior, symptomatische ondersteuning van de voetboog.
Behandeling
- Krachttraining van de intrinsieke voetmusculatuur en tibialis posterior
- Boogondersteunende orthese of steunzool
- Ganganalyse en schoeiseladvies
Stap 2: Opschalen bij onvoldoende effect
- Individueel aangemeten orthese
- Functionele, belastinggerichte training
- Nadere evaluatie op onderliggende tibialis posterior disfunctie indien progressief beloop
Stap 3: Operatieve interventie
Chirurgie is zelden geïndiceerd bij de flexibele, asymptomatische vorm. Bij een symptomatische, progressieve of rigide deformiteit wordt de onderliggende oorzaak (met name PTTD) leidend voor de behandelkeuze.
Algemene overwegingen
- Een flexibele platvoet zonder klachten behoeft geen behandeling
- Onderscheid tussen fysiologische en verworven platvoet is essentieel voor de juiste behandelstrategie
- Bij progressieve of pijnlijke deformiteit: screening op tibialis posterior disfunctie
Gebruikte literatuur en bronnen
- Harris, E. J., et al. (2004). Diagnosis and treatment of pediatric flatfoot.
- Kohls-Gatzoulis, J., et al. (2004). Tibialis posterior dysfunction: a common and treatable cause of adult acquired flatfoot.