Introductie: ziekte van Ledderhose (plantaire fibromatose)
De ziekte van Ledderhose is een benigne, fibroproliferatieve aandoening van de fascia plantaris, histologisch verwant aan de ziekte van Dupuytren van de hand. De aandoening wordt gekenmerkt door nodulaire verdikkingen in de fascia, meestal gelokaliseerd mediaal-plantair, die geïsoleerd of multipel kunnen voorkomen en soms bilateraal optreden.
Klinische presentatie
- Palpabele, vaak niet-pijnlijke tot mild pijnlijke nodulus in de voetzool
- Toenemende pijn bij drukbelasting (staan, lopen, blootvoets lopen)
- Kan geassocieerd zijn met de ziekte van Dupuytren of Peyronie
Stepped care bij plantaire fibromatose
Stap 1: Conservatieve behandeling
Doel
Reduceren van mechanische drukbelasting op de nodulus.
Behandeling
- Drukontlastende orthese met uitsparing ter hoogte van de nodulus
- Schoeiseladvies met adequate demping
- Rek- en mobiliteitsoefeningen van de fascia plantaris, met terughoudendheid bij toename van klachten
Stap 2: Opschalen bij onvoldoende effect
- Corticosteroïdinjectie: kan symptomen verlichten, beïnvloedt het natuurlijk beloop niet altijd
- In sommige centra wordt radiotherapie toegepast in de vroege, actieve (proliferatieve) fase
Stap 3: Operatieve interventie
Chirurgische excisie wordt terughoudend toegepast vanwege een hoog recidiefpercentage bij lokale excisie (tot 60-100%). Uitgebreidere resectie (partiële of totale plantaire fasciëctomie) geeft een lager recidiefrisico, maar gaat gepaard met meer morbiditeit (o.a. wondgenezingsproblemen, verlies van boogondersteuning). Chirurgie wordt daarom gereserveerd voor ernstige, functiebeperkende gevallen na falen van conservatieve zorg.
Algemene overwegingen
- De aandoening is benigne; behandeling is primair gericht op symptoomreductie
- Recidiefrisico na chirurgie is aanzienlijk en dient vooraf besproken te worden met de patiënt
Gebruikte literatuur en bronnen
- Young, J. R., et al. (2019). Plantar fibromatosis: a review.
- de Bree, E., et al. (2004). Treatment of plantar fibromatosis.