Introductie: Haglund-exostose
De ziekte van Haglund (Haglund-exostose, of "pump bump") betreft een benige uitgroei aan de posterosuperieure zijde van de calcaneus. Door mechanische wrijving met het schoeisel, met name schoenen met een stugge hielrand, kan dit leiden tot een retrocalcaneale bursitis en/of insertionele achillespeestendinopathie.
De aandoening ontstaat vaak op basis van een individuele anatomische predispositie (vorm en stand van de calcaneus, verhoogde calcaneale inclinatiehoek), in combinatie met extrinsieke factoren zoals schoeisel en looppatroon.
Biomechanische factoren
- Verhoogde calcaneale inclinatiehoek
- Verkorte of hypertone m. gastrocnemius/soleus
- Overpronatie of hindfoot-varus
- Inadequaat schoeisel (stugge hielcounter)
Stepped care bij Haglund-exostose
De behandeling volgt het stepped-care-principe: eerst conservatief, pas bij onvoldoende resultaat opschalen naar invasievere opties.
Stap 1: Conservatieve behandeling
Doel
Reduceren van mechanische irritatie en ontstekingsactiviteit, optimaliseren van belastbaarheid van de achillespees.
Analyse
- Beoordeling van calcaneale stand en voetstatiek
- Beoordeling van gastrocnemius/soleus-lengte (dorsaalflexie in knie-extensie en -flexie)
- Differentiatie tussen retrocalcaneale bursitis en insertionele tendinopathie
Behandeling
- Schoeiseladvies: verwijderen van druk op de posterieure calcaneus, eventueel open hielschoeisel tijdelijk
- Heellift ter reductie van insertiespanning
- Excentrische en isometrische oefentherapie voor de m. triceps surae, met aangepaste dosering bij insertionele problematiek
- Anti-inflammatoire maatregelen bij acute irritatie (relatieve rust, ijs)
Stap 2: Opschalen bij onvoldoende effect
- Extracorporale shockwave therapie (ESWT), met goede evidentie bij insertionele achillestendinopathie
- Op maat gemaakte orthese/zool ter correctie van hindfoot-alignment
- Overleg met huisarts/specialist over medicamenteuze pijnstilling; corticosteroïdinjecties worden ontraden in de directe nabijheid van de achillespees vanwege rupturerisico
Stap 3: Operatieve interventie
Bij persisterende klachten ondanks een volledig doorlopen conservatief traject kan een calcaneoplastiek (resectie van de posterosuperieure exostose) worden overwogen, eventueel met re-insertie van de achillespees indien deze is losgemaakt tijdens de ingreep.
Algemene overwegingen
- Schoeiselaanpassing is vaak al voldoende om klachten significant te reduceren
- Excentrische training vormt de kern van de conservatieve aanpak
- Chirurgie is een laatste-stap-optie na falen van conservatieve zorg
Gebruikte literatuur en bronnen
- Vaishya, R., et al. (2016). Haglund's syndrome: A review.
- Sundararajan, P. P., & Wilde, T. S. (2014). Radiographic, clinical, and MRI analysis of insertional Achilles tendinopathy.
- Van der Vlist, A. C., et al. (2019). Clinical risk factors for Achilles tendinopathy.