Behandelprotocol
Pijnlijke achillespees
(Achillespeestendinopathie)
Normaal leesbaar
Introductie: pijnlijke achillespees
Pijn aan de achillespees komt veel voor en kan verschillende oorzaken hebben. De term achillespeestendinopathie beschrijft klachten van de achillespees die ontstaan door overbelasting of langdurige irritatie. Dit kan variëren van een recente overbelasting tot langdurige veranderingen in de pees.
Belangrijke uitgangspunten in dit protocol:
- pijn betekent niet altijd ontsteking;
- de plek van de klacht (midden van de pees of bij de aanhechting) is belangrijk voor de behandeling;
- acute en langdurige klachten vragen een andere aanpak.
Terminologie en begripsafbakening
Waarom terminologie belangrijk is
Er worden veel verschillende woorden gebruikt voor pijn rond de achillespees. Dat kan verwarrend zijn. Duidelijke termen helpen om het probleem goed te begrijpen en de juiste behandeling te kiezen.
Kernbegrippen
1. Achillespeestendinopathie
Verzamelnaam voor klachten van de achillespees:
- (Sub)acuut: kortdurende klachten na overbelasting.
- Chronisch: klachten die langer bestaan met veranderingen in de pees.
2. Locatie
- Midportion: pijn 2–7 cm boven het hielbeen.
- Insertie: pijn bij de aanhechting van de pees op het hielbeen.
3. Bursa-problematiek
- Slijmbeurs tussen huid en pees.
- Slijmbeurs tussen pees en bot.
Een bursitis kan apart of samen met peesklachten voorkomen.
4. Paratenon
- Acuut: vaak rood, warm en pijnlijk.
- Chronisch: verdikking en langdurige irritatie.
5. Overige termen
- Haglundse deformiteit: botuitsteeksel achter het hielbeen.
- Haglunds syndroom: combinatie van bot, slijmbeurs en peesklachten.
- Pump bump: irritatie door schoeisel.
Binnen dit protocol bepalen locatie, duur en type weefsel de behandeling.
Locatie en biomechanische belasting
Midportion
- Vooral trekbelasting.
- Reageert meestal goed op krachttraining.
Insertie
- Drukbelasting tegen het hielbeen speelt een grote rol.
Belangrijk biomechanisch principe
Bij diepe buiging van de enkel:
- buigt de pees langs het hielbeen;
- neemt de druk op de pees toe.
Dit betekent:
- diepe rekoefeningen kunnen klachten verergeren;
- starten zonder diepe enkelbuiging is vaak verstandiger.
Klinisch beeld
Klachten
- pijn bij lopen of sporten;
- stijfheid bij opstarten;
- drukpijn;
- verminderde kracht.
Acuut versus chronisch
- Acuut: duidelijke pijn, soms zwelling, recente overbelasting.
- Chronisch: langdurige klachten, wisselende pijn, minder zwelling.
Diagnostiek
De diagnose wordt vooral gesteld op basis van het gesprek en lichamelijk onderzoek.
Beeldvorming:
- is meestal niet nodig;
- kan zinvol zijn bij twijfel, aanhoudende klachten of vermoeden van scheurtjes.
Aanvullende beeldvorming: echografie
Echografie kan helpen om:
- de plek van de klacht te bepalen;
- onderscheid te maken tussen pees-, slijmbeurs- of paratenonproblemen;
- inzicht te geven in de fase van de peesklacht.
Belangrijk:
- het echo-beeld zegt niet altijd iets over hoeveel pijn iemand heeft;
- klachten en functioneren blijven leidend.
Visie op behandeling
De achillespees past zich aan belasting aan. Behandeling richt zich op:
- juiste dosering van belasting;
- verminderen van pijn;
- geleidelijk sterker maken van de pees.
Stepped care: gefaseerde behandelstrategie
Stap 1: Acute problematiek
Doel
- pijn verminderen;
- verdere schade voorkomen.
Interventies
- tijdelijke rust of aanpassing belasting;
- uitleg en advies;
- heellift om druk te verminderen;
- lichte oefeningen zonder diepe enkelbuiging.
Stap 2: Chronische problematiek
Doel
- pees sterker maken;
- belastbaarheid vergroten.
Oefentherapie
- Midportion: rustige, zware krachttraining.
- Insertie: starten zonder diepe enkelbuiging, later uitbreiden.
Aanvullend
- shockwave;
- andere technieken als aanvulling.
Stap 3: Functionele opbouw
- sport- en werkgerichte oefeningen;
- springen en afzetten.
Algemene overwegingen
- locatie bepaalt oefenkeuze;
- acute en chronische klachten vragen een andere aanpak;
- oefentherapie is de basis;
- hulpmiddelen zijn tijdelijk ondersteunend.