Home › Protocollen › Enkelverzwikking (acuut)
Enkel

Enkelverzwikking (acuut)

📕 Complex 📗 Makkelijk
⚠️ Dit protocol is algemene informatie voor zorgverleners en patiënten. Het vervangt geen persoonlijk advies van een arts of fysiotherapeut.
← Terug naar alle protocollen

Behandelprotocol

Acuut enkeltrauma

(Inversietrauma van de enkel)
Complex / verdiepend leesbaar

Introductie: acuut enkeltrauma en inversietrauma

Een acuut enkeltrauma is een veelvoorkomend letsel binnen zowel sport als dagelijks functioneren. In ongeveer 95% van de gevallen betreft het een lateraal enkeltrauma, waarbij de enkel naar binnen klapt (inversietrauma). Slechts circa 5% van de enkeltrauma’s betreft een eversietrauma of ander mechanisme.

Bij een inversietrauma raken voornamelijk de laterale structuren van de enkel aangedaan. Meestal betreft dit een beschadiging van één of meerdere laterale enkelbanden, met name:

Naast ligamentair letsel kan er ook sprake zijn van:

Het merendeel van de acute enkeltrauma’s is geschikt voor een conservatieve behandeling, mits ernstige letsels tijdig worden herkend en uitgesloten.

Letselmechanisme en type schade

Bij een inversietrauma ontstaat letsel door:

Afhankelijk van de kracht en snelheid van het trauma kan de schade variëren van:

Hoewel ligamentair letsel het meest voorkomt, moet botletsel altijd worden overwogen, met name in de acute fase.

Diagnostiek en indicatie voor beeldvorming

Ottawa Ankle Rules

Om onnodige röntgenonderzoeken te voorkomen en tegelijkertijd fracturen niet te missen, worden internationaal de Ottawa Ankle Rules toegepast.

Indicatie voor röntgenonderzoek van de enkel:

Röntgenonderzoek is geïndiceerd bij pijn in het enkelgebied én één of meer van de volgende criteria:

Indicatie voor röntgenonderzoek van de voet:

Röntgenonderzoek van de voet is geïndiceerd bij pijn in de middenvoet én één of meer van de volgende criteria:

De Ottawa Ankle Rules hebben een zeer hoge sensitiviteit (>95%) voor het uitsluiten van fracturen en zijn daarmee een essentieel onderdeel van de klinische besluitvorming.

Rol van echografie bij de diagnostiek van acuut enkeltrauma

Positionering van echografie binnen de diagnostiek

Echografie wordt binnen de diagnostiek van acuut enkeltrauma steeds vaker ingezet als aanvullend beeldvormend onderzoek, met name bij verdenking op ligamentair letsel na een inversietrauma. Het gebruik van echografie past binnen een stapsgewijze diagnostische benadering, waarbij klinisch onderzoek en de Ottawa Ankle Rules leidend blijven voor het al dan niet inzetten van beeldvorming.

Echografie is met name geschikt voor het beoordelen van weke delen, zoals:

Indicaties voor echografie bij acuut enkeltrauma

Echografie kan worden overwogen bij:

Echografie is niet primair bedoeld om fracturen uit te sluiten; hiervoor blijven röntgenonderzoek en de Ottawa Ankle Rules de standaard.

Diagnostische waarde bij lateraal enkelbandletsel

Bij acuut inversietrauma betreft het in circa 95% van de gevallen letsel van de laterale enkelbanden, met name het ligamentum talofibulare anterius (ATFL). Echografie heeft hierbij een hoge diagnostische waarde.

Onderzoek toont aan dat echografie:

De mogelijkheid tot dynamisch onderzoek is een belangrijk voordeel ten opzichte van statische beeldvorming.

Echografie versus MRI

Hoewel MRI wordt beschouwd als de gouden standaard voor uitgebreide weke-delen-diagnostiek, is echografie in veel gevallen een adequaat, laagdrempelig en kosteneffectief alternatief, met name in de acute fase.

Voordelen van echografie:

Beperkingen van echografie:

MRI blijft geïndiceerd bij:

Klinische relevantie voor het behandelbeleid

Hoewel echografie waardevolle informatie kan geven over de aard en ernst van het ligamentaire letsel, heeft de uitkomst in de meeste gevallen geen directe consequenties voor het initiële behandelbeleid. Evidence toont aan dat:

Echografie is daarmee vooral van meerwaarde voor:

Evidentie en richtlijnen

De huidige literatuur ondersteunt het gebruik van echografie als aanvullend diagnostisch instrument bij lateraal enkelbandletsel:

Dit onderstreept het belang van klinisch redeneren, waarbij echografie wordt ingezet wanneer dit daadwerkelijk toegevoegde waarde heeft.

Samenvatting

Visie op behandeling: conservatief tenzij bewezen anders

Binnen het Enkel Voet Netwerk wordt uitgegaan van het principe dat een acuut inversietrauma in eerste instantie conservatief wordt behandeld, tenzij er duidelijke aanwijzingen zijn voor ernstig letsel dat operatief ingrijpen vereist.

Een vroege, actieve benadering voorkomt:

Stepped care bij acuut enkeltrauma

Stap 1: Conservatieve behandeling – acute fase

Doel

Beperken van zwelling en pijn, beschermen van het letsel en bevorderen van herstel.

Acute interventies

Volledige immobilisatie wordt bij voorkeur vermeden, tenzij klinisch noodzakelijk.

Stap 2: Subacute fase – herstel van functie

Doel

Herstellen van mobiliteit, spieractivatie en belastbaarheid.

Oefentherapie

Stabiliteit en proprioceptie

Evidence toont aan dat vroege functionele revalidatie leidt tot:

Stap 3: Functionele revalidatie en preventie

Doel

Herstel van volledige functie en preventie van herhaald letsel.

Tapen en bracen

Functioneel tapen of het gebruik van een brace kan worden ingezet als:

Tapen en bracen worden gezien als aanvulling op oefentherapie, niet als vervanging.

Leefstijl en externe factoren

Leefstijlfactoren spelen een belangrijke rol in het herstel en het voorkomen van recidieftrauma’s.

Opschalen bij afwijkend beloop

Bij onvoldoende herstel of aanhoudende klachten wordt overwogen:

Algemene overwegingen

Gebruikte literatuur en bronnen

Klaar om aan de slag te gaan?

Vind een aangesloten therapeut bij jou in de buurt en maak een afspraak.

🗺 Vind een locatie bij mij in de buurt Locatie aanmelden